ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΔΑΦΝΕΣ

Το χωριό Δαφνές είναι πολύ παλιό χωριό, ίσως του 10ου ή 11ου αιώνα. Βρίσκεται νότια του Ηρακλείου σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη.  Εχει υψόμετρο 320 μ  Είναι από τα κεφαλοχώρια του Ν. Ηρακλείου με πληθυσμό 1.400 κατοίκους περίπου.

Μέχρι το 1998 οι Δαφνές αποτελούσαν ανεξάρτητη Κοινότητα, ενώ το 1998 εντάχθηκαν στο Δήμο Ηρακλείου ως Δημοτικό Διαμέρισμα Δαφνών.

Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού προήλθαν από τα τότε υφιστάμενα παλαιά και μικρά χωριά, Σκυλοχωριό, Ατσίνατος και Ασπροχωριό. Τα χωριά αυτά δεν γνωρίζουμε πότε ήκμασαν, δείγματα όμως της ύπαρξής τους μαρτυρούν ερείπια του Ναού Αγ. Γεωργίου στο Ασπροχωριό, του Ναού Μιχ. Αρχαγγέλου στον Ατσίνατο σε κτήμα      – κατά την παράδοση - του Νικηφόρου Φωκά (10ος αι.) και τέλος των Ναών του Αγ. Γεωργίου, της Παναγίας, του Αγ. Αντωνίου και του Χριστού, στο Σκυλοχωριό το οποίο φαίνεται να ήταν και το μεγαλύτερο από τα προαναφερόμενα χωριά.

Το Σκυλοχωριό αναφέρεται σε συμβόλαιο του 1280: δηλώ εγώ ο Πέτρος, υιός του Yvani de Carda κατοίκου του χωριού Scilochorio σε σένα τον Ιουδαίο Varracha κλπ

Η ετυμολογία του χωριού αυτού προέρχεται από την σκίλλην = σκιλλοκρομύδα.

Το χωριό Δαφνές αναφέρεται  σε  συμβόλαιο  του  1271, του  συμβολαιογράφου  του  Χάνδακα  Pietro  Scardon: Ο  Pietro  Tremantelli, κάτοικος  του χωριού  Daffnene, οφείλει  να  παραδώσει  στον  Ιωάννη  Allevadino, κάτοικο  Χάνδακα, δέκα  μίστατα  καλό  γνήσιο  κρητικό  κρασί  από  το  ίδιο  χωριό.

Αναφέρεται  επίσης  σε  έγγραφα  του  Δουκικού  Αρχείου  του  Χάνδακα  Dafne  το  1363, σε  άλλο  του  το  1368  Dafnes. Στην  επαρχία  Τεμένους αναφέρεται  το  1577  από  τον  Fr. Barozzi, Dafnes  Cato  και  Dafnes  Apano,  από  τον  Καστροφύλακα. Από τον Βασιλικάτα, το 1630 αναφέρεται, επίσης, ως Dafnes  Apano  me  251  κατοίκους  και  Dafnes  Cato  με 168  κατοίκους.  Άρα  την  περίοδο  εκείνη  ήταν  δύο  οικισμοί,  χωριστοί. Στην  Τουρκική  απογραφή  του  1671 αναφέρονται  οι Dafnes  με  64  χαράτσια και στην  Αιγυπτιακή  απογραφή  του  1834,  Dhafnes  με  20  χριστιανικές  οικογένειες. Το  1881  αναφέρεται  Δαφναίς,  έδρα  ομώνυμου  δήμου,   επαρχίας  Τεμένους, με  634  Χριστιανούς  και  79  Τούρκους. Το  1900  κάτοικοι  950, το  1920,  έδρα  ομώνυμου  αγροτικού  δήμου,  κάτοικοι  1170, το  1928,  κάτοικοι  1166, το  1940  -του  άλλαξαν  φύλο  και  το  γράφουν  ο  Δαφνές,-κάτοικοι  1344, το  1951,  κάτοικοι  1360, το  1961  κάτοικοι  1585  και  το  1971  κάτοικοι  1131.

Το  όνομα  του  χωριού  είναι  φυτωνυμικό, από  το  δέντρο  δάφνη. Η  παράδοση  αναφέρει  ότι υπήρχαν αρκετές δάφνες  στις επάνω Δαφνές, δίπλα στο Ναό  της  Αγίας  Ζώνης όπου υπήρχε και μία μικρή πηγή νερού. Αλλά  το  όνομα  υπήρχε  πριν  κτιστεί  η  εκκλησία, αφού  αναφέρεται  σε συμβόλαιο  του  1271.

Φαίνεται πάντως ότι για ένα διάστημα, τα χωριά Σκυλοχωριό και Δαφνές συνυπήρχαν, αφού αναφέρονται συγχρόνως σε συμβόλαια του 13ου αιώνα.

Στο πέρασμα των αιώνων, οι Δαφνές έχουν να επιδείξουν σπουδαία παρουσία στους αγώνες για την υπεράσπιση της πατρίδας μας. (Τούρκικη κατοχή, Μακεδονικό αγώνα, Κρητικούς επαναστατικούς και απελευθερωτικούς αγώνες, Γερμανική κατοχή κλπ)  Αξιόλογη είναι η παρουσία των Δαφνιανών στο θρησκευτικό χώρο με δώδεκα Δαφνιανούς ιερείς, αλλά και στον πολιτιστικό τομέα με διοργάνωση αξιόλογων εκδηλώσεων στο χωριό κάθε χρόνο (γιορτή κρασιού, θεατρικές παραστάσεις, εκδηλώσεις γευσιγνωσίας, παραδοσιακής διατροφής κλπ) Στο χωριό υπάρχουν επίσης αρκετοί λαϊκοί οργανοπαίχτες, συμβάλλοντας με τον τρόπο τους στην διατήρηση της μουσικής μας παράδοσης.

Κύρια ασχολία των Δαφνιανών είναι η γεωργία. Στις Δαφνές καλλιεργούνται σήμερα 3.500 στρ. σουλτανίνας, 1.000 στρ. οινάμπελων με παραγωγή 2.000 τον. κρασιού περίπου και 100.000 ελαιόδενδρα με παραγωγή 800 τον. λαδιού.

Το περίφημο Δαφνιανό κρασί ήταν γνωστό, όπως προαναφέρθηκε, από το 1271.

Το προϊόν αυτό απετέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα κύρια προϊόντα του χωριού, σε συνδυασμό δε με την ποιότητά του κατέκτησε όχι μόνο την αγορά του Ηρακλείου αλλά και ολόκληρης της Κρήτης.  ΟΙ άριστες εδαφολογικές συνθήκες της περιοχής, καταξίωσαν και έδωσαν στις Δαφνές μια από τις τέσσερις ονομασίες  προέλευσης ανωτέρας ποιότητας (ΟΠΑΠ) που υπάρχουν στην Κρήτη με το όνομα «ΔΑΦΝΕΣ», το οποίο προέρχεται από την ποικιλία σταφυλιού «ΛΙΑΤΙΚΟ»